آشنایی با قدمت فلز قلع در جهان

قلع یکی از قدیمی ترین عناصر شناخته شده توسط بشر است که برای اولین بار حدود ۳۵۰۰ سال پیش از میلاد، در شهر اور واقع در جنوب بین النهرین (عراق امروزی) کشف شد. شواهد و مدارک حاکی از آن است که که استخراج فلز قلع در زمان کلاسیک کورنوال و دون (به ویژه دارتمور) شروع و خرید و فروش آن نیز همزمان با رونق گرفتن تمدن مدیترانه نیز، گسترش یافت. در همان زمان های باستان این فلز یکی از اجزای اصلی آلیاژ برنز به حساب می آمد. بومیان کشورمان در همان دوران باستان از قلع برای ساخت برنز استفاده می کردند. دوره به کارگیری از برنز تا حدود ۲۰۰۰ سال طول کشید.

همان طور که اشاره کردیم قلع در آلیاژ برنز به طور فراوانی مورد استفاده قرار می گیرد، تا حدود ۶۰۰ سال قبل از میلاد، بزنز به صورت خالص به کار نمی رفت یعنی ترکیبی از دو عنصر قلع (۱۰%) و مس (۹۰%) بود. این دو عنصر در آن زمان به راحتی پیدا می شدند.
از قدیمی ترین اشیایی که از قلع ساخته شده می توان اشاره ای به حلقه و بطری مردگان نمود. این اشیا ۱۵۸۰ تا ۱۳۵۰ سال قبل از میلاد (سلسله هجدهم) از گورستان های مصری کشف شده اند. حتی در اسناد و مراجع مصری پاپیروس هایی وجود دارد که به فلز قلع اشاره شده است. به عنوان نمونه مرجع مصری که به طور مستقیم اشاره به قلع کرده، پاپیروس هریس است، این سند یک سند مصری از سلسله بیستم (۱۲۰۰ تا ۱۰۹۰ پیش از میلاد) به حساب می آید.
از دیرباز این عنصر برای ساخت آلیاژ های متنوعی به کار گرفته می شد، به عنوان نمونه ایزاک بایت آمریکایی در سال ۱۸۳۹، آلیاژی ضد سایش تحت عنوان فلز بابیت (Babbitt) اختراع نمود. این آلیاژ از سه عنصر قلع، آنتیموان و مس ساخته شده است که امروزه در یاتاقان ماشین آلات به طور گسترده ای مورد استفاده قرار می گیرد. همچنین فلز بابیت توانسته به توسعه ماشین آلات پرسرعت و حمل و نقل کمک شایانی نماید.
از قدیمی ترین معادن قلع در جهان می توان اشاره ای به کورن ویل نمود که اکنون دیگر کار نمی کند. جمهوری خلق چین در اوایل قرن ۲۱، قطب تولید قلع در جهان بود طوری که بیش از نیمی از این فلز در چین تولید می شد. علاوه بر چین کشورهایی همانند بولیوی، تایلند، مالزی، اندونزی، برزیل، نیجریه و کنگو نیز از دیگر تولید کنندگان عمده فلز قلع در جهان به حساب می آیند؛ همچنین کشورهایی مانند پرو، آفریقای جنوبی، انگلستان و زیمباوه از دیگر کشورهایی هستند که به طور جزیی فلز قلع را تولید می کنند.
امروزه با توجه به کاربردی بودن این فلز بیش از ۲۲ کشور در سرتاسر دنیا تولید کننده قلع هستند؛ اما با این حال ۶ کشور چین (۳۳%)، اندونزی (۳۲%، پرو (۱۳%)، بولیوی (۷%)، برزیل (۴%) و کنگو (۲%) از تولید کنندگان عمده قلع به حساب می آیند. علاوه بر این آمار، مقدار چشمگیری از قلع و شمش قلع دنیا به وسیله کشورهای شرق آسیا همچون مالزی و تایلند تولید می گردد. به منظور خرید و یا استعلام قیمت شمش قلع مالزی می توانید با کارشناسان ما تماس بگیرید.

 

فلز قلع در تاریخ جهان

تاریخچه قلع در اروپا

فلز قلع در قاره اروپا از قدمت بالایی برخوردار است بر اساس شواهد به دست آمده۳۳۰۰ سال قبل از میلاد مسیح دوره برنز در این قاره کاملا رواج داشته، طوری که میکائیلیان بهترین اسلحه های جنگی را از برنز ساخته بودند. این گروه یعنی میکائیلیان در جنوب روسیه و همچنین در دشت‌های یونان سکونت زندگی می کردند.
اگر بخواهیم که قدمت این فلز گرانبها در اروپا را تخمین بزنیم، باید بگوییم که این فلز از قدمت تاریخی بالایی در قاره اروپا برخوردار است.
تاجران انگلیسی از اولین کسانی بودند که این فلز گرانبها را به مدیترانه بردند و تا مدت ها منشاء آن را پنهان کردند تا این که پیتئاس یونانی در سال ۳۱۰ پیش از میلاد، مکانی را که معدن قلع یعنی کورنوال در آنجا بود را شناسایی کرد و این شد که طی مدت کوتاهی انگلستان به یکی از قطب های مهم تولید قلع در جهان تبدیل گردید. کورنوال و دون تا قرن‌های زیادی از مهمترین اماکن استخراج قلع در دنیا به حساب می آمدند.
با رونق گرفتن تجارت قلع در انگلیس و با ارزش شناخته شدن این فلز، رومیان نیز درصدد این برآمدند که بتوانند از این فلز ارزشمند نیز بهره ببرند که در سال ۴۳ میلادی با حمله بر بریتانیا سعی داشتند تجارت قلع در این کشور را به نوعی کنترل کنند که با فتح این جزیره نیز توانستند در این امر موفق عمل نمایند.
در دوره امپراطوری روم از قلع به منظور آبکاری ظروف مسی به طور گسترده ای استفاده می شد. در این زمان با قلع اندود کردن انواع ظروف مسی سعی داشتند که ظاهر آن را بهتر نشان دهند. ولی به طور کلی استفاده از ظروف آهنی قلع اندود شده در اروپای مرکز در دهه ۱۳۰۰ به وجود آمد. صفحات قلع در انگلستان در اواخر ۱۶۰۰ ابتدا با فرو بردن ورقه های آهنی و بعد ورقه های فولاد در حمام قلع مذاب به طور تجاری ساخته شد. در جنگ جهانی دوم، با توجه به پیشرفت هایی که صورت گرفته بود با کمک پوشش دهی الکتریکی توانستند هر دو طرف فلز را به طور همزمان با قلع بپوشانند.

حدود صد سال پیش ۸۳ صفحه کار قلعی در قاره اروپا وجود داشت که آن ها در منطقه ولز جنوبی بودند. گرچه تجارت‌های بی شماری همچون Tinplate محصولات بسته بندی قلع را می سازند اما امروزه، تنها یک تولید کننده بریتانیایی در کارخانه Trostre به نام Tata packing steel وجود دارد. با وجود این، دولت بریتانیا زمانی که به پیتر دوراند فرانسوی به خاطر ایده استفاده کاربردی از قلع امتیاز داد، به طور رسمی استفاده علمی از این فلز ارزشمند را در سال ۱۸۱۰ آغاز نمود. ایده پیتر دوراند استفاده از قلع برای پوشاندن ظروف بسته بندی بود تا مواد غذایی برای مدت طولانی تری نگهداری شوند. از آنجایی که قلع در برابر خوردگی مقاوم هست به صورت یک پوشش نازک بر روی فولاد به کار گرفته می شود. حدود ۵۰ سال بعد روش پیتر دوراند توسط توسط یکسری افراد به منظور پوششی مناسب برای محافظت، تکمیل گردید.

استفاده از قلع روشی بسیار مناسب برای نگهداری انواع نوشیدنی و سایر مواد غذایی در برابر عواملی همچون بخار و گرما است. امروزه به منظور جلوگیری از فعل و انفعالات شیمیایی و همچنین احتمال این که فلز به درون محصول اعم از مواد غذایی و یا نوشیدنی نفوذ کند از یک پوشش پلیمری بر روی سطح داخلی استفاده می کنند. بر اساس گفته بلوندن و والاس، تا قرن ۲۱ میلادی، حدود ۸۰۰۰۰ میلیون ظرف قلع اندود شده در دنیا ساخته شده است.

فهرست